Door de nieuwe boekhoudnormen IAS/IFRS kunnen ondernemingen niet langer een toevlucht nemen tot bepaalde instrumenten voor het afdekken van koersrisico's. Stand van zaken.

Sinds 1 januari 2005 moeten alle beursgenoteerde ondernemingen de internationale boekhoudnormen IAS/IFRS op hun geconsolideerde rekeningen toepassen. In Europa gaat het om meer dan 7.000 ondernemingen en bijna 200.000 dochterondernemingen.

De toepassing van de IAS/IFRS-normen kadert in een streven naar meer transparantie, relevantie en betrouwbaarheid van de boekhoudkundige gegevens met tegelijkertijd een betere afbakening van de risico's waaraan men zich blootstelt. Vooral de IAS 39-norm geeft drastische veranderingen op het gebied van wisselrisicodekking.

Een gesprek met Vincent Santerre, IAS Adviseur bij Fortis Bank

Wat is de draagwijdte van de IAS 39-norm?

De invoering van de IAS 39-norm impliceert dat financiële instrumenten en derivaten in de balans van de onderneming gewaardeerd moeten zijn tegen hun marktwaarde. Ongeacht of het nu gaat om leningen, kredieten, aandelen, obligaties, converteerbare obligaties, effecten, opties, derivaten, ... Resultaat: een grotere fluctuatie in de winst- en verliesrekening.
De IAS 39-norm beïnvloedt het kapitaalverkeer, de administratieve processen, de financiële strategie, en ook het risicobeheer zelf.

Welke impact heeft de norm op de wisselrisicodekking?

Aan de administratieve verwerking van de koersdekking zijn strikte voorwaarden verbonden. Alleen de posten die voldoen aan de criteria activa en passiva mogen op de balans worden geboekt.
Aangezien er bij wisselrisicodekking vaak een beroep wordt gedaan op derivaten, is het absoluut noodzakelijk om de strategie ervan grondig te evalueren. Zogenaamde speculatieve dekkingen zijn immers verboden door IAS 39.
Wat liquiditeiten betreft, stelt de norm een einde aan de praktijk van afvlakking of interne 'netting'. Enkel externe derivaten (dus geen bedrijfseigen derivaten) kunnen als geldige derivaten worden bestemd.

Zijn er nieuwe documentatiebeperkingen?

De norm eist een documentatie die van begin af aan geformaliseerd is. De dekkingsrelatie moet worden geïdentificeerd: gedekte post, dekkingsinstrument, aard van het risico, definitie van de dekkingsdoelstelling en van de gekozen strategie, en ook de modaliteiten voor de beoordeling van de doeltreffendheid van de dekking.

Wat wordt verstaan onder het begrip 'meting van de doeltreffendheid van de dekking'?

De dekkingsrelatie moet gedurende de volledige looptijd worden behouden. De variaties van de gedekte post moeten de variaties van het dekkingsinstrument compenseren. Op elke afsluitingsdatum moet de doeltreffendheidsmeting worden opgevolgd. De ondoeltreffendheid wordt geregistreerd in de resultatenrekening.
Belangrijk daarbij is dat voor die doeltreffendheidssmeting dikwijls de veranderingen op het gebied van marktwaarde per risicotype geanalyseerd moeten worden.

Welke dekkingsinstrumenten worden aanvaard?

Drie soorten dekkingsboekhouding zijn erkend: marktwaarde, kasstroom en netto-investering in valuta. Ze leiden niet stelselmatig tot een neutralisering in resultaten, noch in eigen vermogen.
De put-optie is niet erkend als dekkingsinstrument. De combinatie van een uitgegeven optie en een gekochte optie (opgenomen opties) kan daarentegen wel als een dekkingsinstrument worden beschouwd.

Kunt u enkele praktische voorbeelden geven van dekking van koersrisico's conform IAS 39?

Voorbeeld 1 - Een beursgenoteerde onderneming beheert haar geldmiddelen centraal. De dochterondernemingen zijn zowel positief als negatief blootgesteld aan het koersrisico. In het verleden bestond de best practice erin, een gecentraliseerde 'netting' te realiseren. De gecentraliseerde thesaurie kon zich tot zijn eigen bank richten voor nettokredietlijnen. IAS 39 verbiedt die procedure. Volgens de norm moeten activa en passiva afzonderlijk worden gedekt, in absolute waarde, wat gevolgen kan hebben op de kredietlijnen van de onderneming.

Voorbeeld 2 - Een beursgenoteerde onderneming met meerdere dochterondernemingen heeft in het verleden dekkingsovereenkomsten gesloten die de periode 2005 overschrijden. Die overeenkomsten moeten nu volgens IAS 39 worden opgesplitst op het moment van de consolidatie van de rekeningen. In dat geval zal de onderneming haar overeenkomst aan de dichtstbijzijnde blootstelling moeten koppelen. Dat heeft tot onmiddellijk gevolg dat bepaalde dochterondernemingen van de onderneming niet meer gedekt zullen zijn in de rekeningen, aangezien hun blootstelling niet langer verbonden is aan het derivaat / de dekkingsovereenkomst.

Voorbeeld 3 - Een onderneming met een dochteronderneming in de Verenigde Staten gaat over tot een kapitaalverhoging met eigen vermogen in dollar. Het koersrisico op de dollar is niet gedekt in het land van de moedermaatschappij. Op het vlak van consolidatie is er geen enkel probleem, aangezien de lening van de moedermaatschappij het Amerikaanse krediet annuleert. De moedermaatschappij wenst zichzelf te beschermen tegen het koersrisico, rekening houdend met een schommelende dollarkoers. Ze sluit een 'future' af, die niet erkend is door IAS 39, daar een future als speculatief wordt beschouwd. De overeenkomst moet worden geboekt voor het totaal van de marktwaarde in elke balansperiode, wat voor een forse fluctuatie zorgt op het vlak van de geconsolideerde cijfers.

Wat zijn de troeven van het competence centre IAS 39 van Fortis Bank?

Sinds 2003 heeft Fortis Bank een multidisciplinair team opgericht waarin de competenties worden verenigd op het gebied van IAS 39, internationale handel en financiële producten.
Doelstelling van het team is ondernemingen te helpen bij het aankopen van derivaten als instrument voor risicobeheer en in toepassing van een administratieve verwerking van dekkingstransacties om het volatiliteitsrisico te beperken.
Fortis Bank beschikt over de knowhow om nieuwe dekkingsstrategieën uit te stippelen, doeltreffendheidstests uit te voeren en aan een gedetailleerde documentatie van de dekkingen te komen.

Hoe ziet u de toepassing van de wisselrisicodekking een feit worden?

De ondernemingen zullen dekkingsstrategieën invoeren die op één lijn zitten met de risico's waaraan ze blootgesteld zijn, die de goedkeuring kunnen krijgen van de accountants en die door de markten en de analisten goed geïnterpreteerd worden.

In die context kan het competence centre IAS 39 van Fortis Bank een grote hulp voor hen betekenen.

Contact: Vincent Santerre

Meer over de nieuwe IAS-boekhoudnormen