In de EU zijn meer dan 3.000 banken actief en 60 betalingssystemen in gebruik.
Volgens de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank moeten de nationale betaalsystemen tegen 2008 en 2010 opgaan in Europese systemen. Grensoverschrijdende betalingen worden dan even eenvoudig als binnenlandse.

De Single Euro Payments Area (SEPA)

In 2002 werden de politieke doelstellingen van de Europese instanties vervat in een reeks documenten die de basis leggen voor de Single Euro Payments Area (SEPA), de eengemaakte Europese ruimte voor alle betalingen.

SEPA is de economische ruimte - namelijk de uitgebreide Europese Unie - waar burgers, ondernemingen en andere economische spelers betalingen in euro zullen kunnen uitvoeren en ontvangen, zowel binnen de nationale grenzen als daarbuiten, onder dezelfde basisvoorwaarden, met dezelfde rechten en plichten, ongeacht hun verblijfplaats.

SEPA stoelt op de convergentie van nationale en pan-Europese normen en praktijken teneinde de betalingsprocedures en –infrastructuren te consolideren.

Naar één betalingsstructuur en één vereffeningsinstelling op EU schaal

De EU-25 telt 455 miljoen inwoners, goed voor 66 miljard geldtransacties (2002) waarvan 57,8% overschrijvingen en 42,2% in plastic geld (credit- en debetkaarten). Daarnaast worden 900 miljoen grensoverschrijdende betalingen uitgevoerd in de EU-15 (2003, exclusief contanten).

Het SEPA-project gaat grote uitdagingen aan. De technologische uitvoering moet rekening houden met de uiteenlopende betalingspraktijken in de verschillende landen. Vervolgens zijn er de harmonisering van de structuur van de rekeningnummers, de richtlijnen inzake de betaling van kosten, de rapporteringsplicht van de banken aan de autoriteiten (betalingsbalans), de bankcodes, enzoverder. Ook de uitbreiding van de Europese Unie en van de eurozone op termijn (nu 12 eurolanden en 13 non-eurolanden) zijn nog te nemen hindernissen.

Straight through processing van de transfers via internetprotocolnetwerken en schaalvoordeel met een top-down benadering zijn sleutelbegrippen. Er wordt naar één betalingsstructuur en één vereffeningsinstelling op EU schaal gestreefd, waarbij bovenaan de ladder gestart wordt.

Straight through processing vergt een krachtige informatie- en communicatie-infrastructuur en gestructureerde transfers. De IBAN (International Bank Account Number) en BIC (Bank Identifier Code) zijn een eerste (compromis)stap naar verdere convergentie van grensoverschrijdende betalingen in Europa.

De toekomstige pan-Europese geautomatiseerde verrekeningskamer heet PEACH (Pan-European Automated Clearing House). Het kunnen er ook meerdere worden. Een PEACH-prototype staat vandaag reeds in voor de overschrijvingen (150.000 betalingen per dag). Vandaag telt elk land één of verscheidene verrekencentra.

Toegevoegde waarde voor de bedrijven

De automatiseringsweg naar SEPA is reeds een eind gevorderd. Bedrijven doen er goed aan om voor al hun grensoverschrijdende betalingen de facultatieve IBAN en BIC te gebruiken. Daarmee vereenvoudigen zij drastisch de administratie en realiseren zij kostenbesparingen. Slechts 70% van de betalingen die in aanmerking komen (in euro, binnen de EU-25, en bedragen kleiner of gelijk aan EUR 50.000) krijgen nu de IBAN en BIC mee op het moment van de betalingsopdracht.

SEPA houdt vandaag reeds de belofte in van een aanzienlijke toegevoegde waarde voor de bedrijven. Het gaat hierbij niet enkel om goedkopere betalingen die het gevolg zijn van de standaardisering en het schaalvoordeel.

De convergentie van de eengemaakte betalingssystemen en de bedrijfsapplicaties zal de efficiëntie doen toenemen. De uniform gestructureerde betalingsgegevens zullen via automatische verbindingen rechtstreeks verwerkt kunnen worden in de software voor administratie, boekhouding, bedrijfsbeheer, elektronische facturatie, rapportering, archivering…

Door de eengemaakte Europese betaalmarkt zal de nood aan lokale rekeningen voor bedrijven met vestigingen in het buitenland afnemen. Grensoverschrijdend liquiditeitenbeheer via cashpooling en zero balancing zullen eenvoudiger verlopen.

Fortis is pan-Europees en zodoende actief in de meeste EU landen. De multidisciplinaire expertise van Fortis in internationaal cash management, de beschikbaarheid van de Fortis medewerkers en de professionele werksfeer zorgen voor de typische bankrelatie waar een bedrijf behoefte aan heeft.

Aan de bedrijven om zich de nieuwe vormen van betalingsrichtlijnen, die ingewikkelder zijn dan de huidige, eigen te maken. Zij moeten eveneens bewuster worden van de veiligheidsaspecten van de gebruikte betaalinstrumenten, vooral met betrekking tot grensoverschrijdende verrichtingen.