De olieprijs (London Brent Crude Oil) bedroeg op 31 december 1998 10,51 dollar per vat. Medio 2005 noteert brent meer dan 60 dollar. Ook andere grondstoffen zoals staal, edelmetalen, graansoorten, cacao… zijn onderhevig aan gevoelige schommelingen.

Door de liberalisering van de electriciteits- en de gasmarkt zijn ook die prijzen volatieler geworden. Een vaste prijs voor stroom of gas bedingen over langere perioden ligt niet altijd voor de hand. Bovendien vertonen leveranciers dan de neiging hun prijzen op te trekken of zelfs opties in hun contracten te voorzien die hen bij sterke prijsstijgingen toelaten meteen het contract te verbreken.

De Commodity Research Bureau-index (CRB) is de graadmeter die de koers van grondstoffen volgt. De CRB-index is samengesteld uit 17 grondstoffen en noteert rond het hoogste peil sinds 1984. De steile klim van de index (meer dan 50% op 4 jaar) begon eind 2001.

Derivaten verzekeren koersrisico
Bedrijven trachten van oudsher de prijssprongen van de grondstoffen te neutraliseren. Zij trachten de prijsstijgingen door te rekenen aan de klant, prijsovereenkomsten te bedingen of langetermijncontracten tegen vaste prijzen af te sluiten. Met afnemend succes, blijkt.

Vandaar dat bedrijven steeds meer hun toevlucht nemen tot de derivatenmarkt. Het aantal contracten op de georganiseerde markten is quasi verdubbeld sinds 2001. De laatste twee jaar is de behoefte aan afdekking van de schommelende (vooral stijgende) grondstoffenprijzen aan de hand van derivaten gestegen met 30 tot 40%.

Het merendeel van de grooste ondernemingen in de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk, Nederland en België -in die volgorde- is vertrouwd met derivaten en past deze toe voor valutaschommelingen. Onderzoek bevestigt dat, in de vernoemde landen, tot 85% van de ondervraagde grote bedrijven derivatengebruikers zijn.

De stap naar indekkingstechnieken voor grondstoffenprijzen is dan ook klein.

Grondstoffenderivaten in de bedrijfspraktijk
De verschillende technieken en financiële instrumenten waarmee het bedrijf zich kan beschermen tegen een ongunstige evolutie van de grondstoffenprijzen worden 'hedging' genoemd. Het basisprincipe is eenvoudig: een bedrijf wenst zich in te dekken tegen mogelijke prijsrisico's door de grondstoffenprijzen op de vervaldatum vast te leggen.

De meest voorkomende instrumenten zijn termijncontracten (futures en forwards), swaps en opties.

Futures en opties zijn gestandaardiseerde producten die op een georganiseerde financiele markt verhandeld worden. Forwards en swaps worden onderhandeld door de contracterende partijen. Dit noemen we de OTC (over-the-counter) markt. Ook opties en optiestructuren worden vaak OTC verhandeld

Commodity futures en forwards:
Met een termijncontract komen twee partijen overeen om een vast volume aan grondstoffen te kopen/verkopen op een welbepaalde datum in de toekomst. Op de afwikkelingsdatum betaalt de koper de afgesproken prijs aan de verkoper, ongeacht de evolutie van de marktprijs van de grondstof.
Als het termijncontract op de georganiseerde markten afgesloten wordt gaat het om een “future”, als het onderhands (OTC) afsgesloten wordt gaat het om een “forward”.

Commodity swaps:
De commodity swap is een ruilcontract : een variabele prijs wordt geruild voor een vaste prijs. Hij is één van de meest toegepaste hedginginstrumenten om een prijs vast te klikken voor een bepaalde grondstof.

Energieswaps:
Een energieswap is een bijzonder type commodity swap. De gebruiker en de bank spreken een vaste prijs af voor een vooraf bepaalde periode. In deze periode koopt de klant energie van de leverancier van zijn keuze en hij betaalt die tegen de marktprijs. D.m.v een swap kan de gebruiker zijn contractprijs ruilen voor een vaste prijs. Dit geeft de zekerheid van een overeengekomen vaste prijs, zelfs indien de prijzenindex onverwacht schommelt.

Energieopties:
De energieoptie is een contract waarin de verkoper van de optie akkoord gaat om aan de koper het verschil te betalen tussen de marktprijs en de overeengekomen uitoefenkoers telkens wanneer de marktprijs gunstiger is dan de uitoefenkoers van de onderliggend grondstof. De optie beschermt tegen koersschommelingen boven of beneden een vooraf bepaald niveau.

Grondstoffenswap populairste hedgingproduct
De grondstoffenswap is een ideaal instrument om prijsschommelingen af te dekken. Dit hedginginstrument beschermt tegen koersrisico’s door cashflows uit te wisselen. Er is geen sprake van een fysieke levering van grondstoffen.

Bedrijven die grondstoffen gebruiken komen met de bank een vaste prijs overeen voor een welbepaalde periode. Indien de feitelijke marktprijs op de afwikkelingsdatum lager ligt dan de afgesproken prijs, betaalt het bedrijf de bank, die voor de hedging instaat, het verschil tussen de prijs op de vrije markt en de afgesproken prijs. Indien de prijs op de vrije markt hoger is, ontvangt het bedrijf het verschil van de bank.

De referentie is een algemeen aanvaarde index. Voor minder courante brandstoffen is vaak geen index beschikbaar. In dat geval kan gekozen worden voor een index van een gelijkaardige brandstof.

Kies voor zekerheid
Commodity hedging is in Europa vrij nieuw, maar het is wel een ten volle ontwikkelde en alsmaar meer noodzakelijke vorm van risicobeheer.
Fortis heeft een jarenlange ervaring opgebouwd in de grondstoffenhandel en het afsluiten van grondstoffencontracten.
Vraag uw relatiehouder om meer uitleg en kies voor grotere zekerheid - net zoals u dat zou doen bij schommelingen van de rentevoet of de wisselkoersen.

Ê	Voor meer informatie over commodity en energy hedging, klik hier.