Geen enkele ondernemer denkt graag aan zijn exit terwijl hij nog voor 100 % in de zaak geëngageerd is. Toch dient vooral de familiale ondernemer daar vroeg werk van te maken. De combinatie van familiale en zakelijke banden is immers een potentieel kruitvat.

Screen uw opvolger zorgvuldig
Om de lont uit dat kruitvat te halen, bekijkt u allereerst wie het best geschikt is om u binnen enkele jaren op te volgen. Idealiter benoemt u één opvolger (m/v), om de simpele reden dat twee of drie kapiteins op hetzelfde schip vroeg of laat met mekaar botsen.

Vertrouw bij het selecteren van uw opvolger niet uitsluitend op uw eigen oordeel. Vraag ook de mening van een buitenstaander die uw bedrijf goed kent, zoals uw accountant of een extern adviseur met wie u vaak samenwerkt. Uw opvolger moet niet alleen over aantoonbaar leiderstalent beschikken. Een paar jaar ervaring in een ander bedrijf kan hem een verfrissende kijk opleveren, en vergroot zijn geloofwaardigheid in de ogen van uw medewerkers.

Familie en zaken: een delicaat evenwicht
Geef andere familieleden - die mogelijk al langer in uw bedrijf actief zijn - niet de indruk dat ze gepasseerd worden. Voor het voortbestaan van uw bedrijf is het van cruciaal belang dat alle familieleden en medewerkers uw opvolger steunen. Gun uw opvolger daarom de tijd om zich in te werken en 'in eigen huis' het bewijs te leveren van zijn kwaliteiten.

Uw opvolger moet een rol als bedrijfsleider ook echt zien zitten. Misschien koestert hij heel andere ambities, maar voelt hij zich verplicht ten opzichte van u. Spreek hem daarom regelmatig aan over de kwestie. Zo komt u ook te weten welke toekomstvisie hij heeft voor uw bedrijf.

Laat u niet meteen afschrikken als de visie van uw kandidaat-opvolger afwijkt van de uwe. U bent de persoon die het bedrijf de jongste tijd leidt. Maar wie weet heeft uw opvolger het geschikte profiel om het bedrijf verder te laten groeien? Een praktische tip: houd de zakelijke besprekingen met uw opvolger in de kantoren van uw bedrijf, en niet bij u thuis. Zo is de kans kleiner dat het persoonlijke de boventoon haalt in het gesprek.

Overdracht in cijfers
Het feit dat u in uw familie één bekwame opvolger vindt, impliceert dat andere familieleden uw bedrijf niét zullen voortzetten. Als bedrijfsleider vindt u dat normaal, maar als ouder wil u al uw kinderen financieel gelijk behandelen. In dat geval kan u - bijvoorbeeld via een holdingstructuur - twee soorten aandelen creëren: aandelen met stemrecht voor uw opvolger, en aandelen zonder (of met beperkt) stemrecht voor familieleden die geen deel uitmaken van het management.

Zo zijn er wel meer afwegingen die u moet maken. Draagt u de aandelen over via handgift, verkoop of een combinatie van beide? Een handgift is het meest gebruikelijk. Weliswaar met het risico dat - indien u binnen een bepaalde periode na de handgift overlijdt - uw opvolger nog successierechten moet betalen.

Wil u zelf enige controle of een inkomen behouden na de overdracht? Dat kan als u alleen de blote eigendom van de aandelen overdraagt, en u het vruchtgebruik behoudt. Moeten er kinderen worden uitgekocht? Waar moeten de middelen voor zo'n eventuele uitkoop vandaan komen? Een interessante mogelijkheid bestaat erin dat de niet in het bedrijf actieve kinderen de overdracht mee financieren. Ze verkopen hun aandelen aan uw opvolger met uitstel van betaling, en krijgen een interest als vergoeding. Een dergelijke formule kan de juridische vorm aannemen van bijvoorbeeld een obligatielening.

De letter van de wet
Op juridisch en fiscaal vlak voorkomt u veel problemen door uiterst zorgvuldig te werk te gaan. Bij een handgift moet u bijvoorbeeld nauwgezet de letter van de wet volgen. Anders is het niet uitgesloten dat uw andere kinderen die handgift voor de rechter kunnen betwisten.

Transfereert u bepaalde beleggingen of vastgoed uit uw bedrijf naar uw privévermogen vóór de overdracht, dan moet u iedere stap voor de fiscus kunnen verantwoorden. Idem dito als u liquiditeiten uit het bedrijf haalt om de waarde van de aandelen te beperken. Wist u trouwens dat een groepsverzekering een fiscaal interessant instrument is om uw bedrijf te 'ontvetten'?

Aandelen bijvoorbeeld geven vaak aanleiding tot discussie. Niet alleen met de fiscus, maar ook tussen uw familieleden. Over discussies gesproken: een correcte waardebepaling van uw onderneming kan veel onheil voorkomen. Naar uw kinderen toe is het een ijzersterk argument om aan te tonen dat ze een gelijke financiële behandeling krijgen. Voor de fiscus is het een bewijs dat u de overdracht in alle transparantie regelt.

U doet er goed aan om, parallel met het selecteren en opleiden van uw opvolger, een gedetailleerd overdrachtscenario uit te tekenen. Gespecialiseerd advies is daarbij geen overbodige luxe. Een geslaagde overdracht van uw bedrijf vereist immers een multidisciplinaire aanpak - juridisch, fiscaal, boekhoudkundig, financieel, commercieel - inclusief het nodige 'Fingerspitzengefühl' om familiale gevoeligheden te ontzenuwen.

Eén aanspreekpunt
Wat de Wealth Structuring van Fortis uniek maakt, is dat zij u een multidisciplinaire aanpak biedt via één enkel aanspreekpunt: uw persoonlijke Relationship Manager. In zo’n aanpak staat een heel team van deskundigen voor u klaar: ervaren advocaten, fiscalisten, accountants, economisten en experts in uiteenlopende vakgebieden (verzekeringen, vastgoed, erfenisplanning, intellectuele eigendom, filantropie). Deze specialisten hebben tot doel uw vermogen - waarvan ook uw bedrijf deel uitmaakt - op juridisch en fiscaal vlak te optimaliseren. In functie van uw persoonlijke situatie en perfect in overeenstemming met de lokale wetgeving.

Ook de overdracht van uw bedrijf maakt deel uit van die opdracht. De experts van Wealth Structuring houden daarbij rekening met al uw speficieke wensen. Bijvoorbeeld het behoud van uw inkomen of een zekere controle na de overdracht van uw onderneming. Of de mogelijkheden om de overdracht voor uw kinderen financieel draaglijker te maken, zonder uw eigen toekomstplannen of de liquiditeiten van uw bedrijf te schaden.

De experts van Wealth Structuring geven u vrijblijvend advies. Informeer u tijdig, zelfs al denkt u de eerste jaren nog niet aan uitstappen. Want een goed geplande overdracht is de beste garantie voor het voortbestaan van uw bedrijf - én voor het behoud van de goede verstandhouding in uw familie.